راهنمای استاندارد حسابداری شماره 24 : گزارشگری مالی در مرحله قبل از بهره‌برداری

استاندارد حسابداری شماره 24 یکی از استانداردهای مهم و کاربردی برای واحدهای تجاری است که در مراحل ابتدایی تأسیس و قبل از شروع عملیات اصلی خود قرار دارند. این استاندارد با عنوان “گزارشگری مالی واحدهای تجاری در مرحله قبل از بهره‌برداری”، چارچوبی مشخص برای شناسایی، اندازه‌گیری و افشای اطلاعات مالی این گونه واحدها فراهم می‌کند. در این مقاله، به بررسی کامل و تحلیلی استاندارد حسابداری شماره 24 می‌پردازیم تا حسابداران، مدیران مالی و دانشجویان بتوانند به درک عمیقی از الزامات آن دست یابند.

هدف و دامنه کاربرد استاندارد حسابداری شماره 24

هدف اصلی این استاندارد، تشخیص دقیق واحدهای تجاری در مرحله قبل از بهره‌برداری و تعیین نحوه گزارشگری اطلاعات مالی خاص مربوط به این دوره است. نکته کلیدی این است که معیارهای شناخت و اندازه‌گیری رویدادهای مالی در این واحدها، تفاوت ماهوی با واحدهای در حال بهره‌برداری ندارد و این استاندارد صرفاً بر نحوه ارائه و افشای اطلاعات تمرکز دارد.

این استاندارد برای تمام واحدهای تجاری که در مرحله قبل از بهره‌برداری هستند، کاربرد دارد.

تعریف واحد تجاری در مرحله قبل از بهره‌برداری

بر اساس استاندارد حسابداری شماره 24، یک واحد تجاری زمانی “در مرحله قبل از بهره‌برداری” تلقی می‌شود که بخش عمده تلاش‌های خود را صرف ایجاد یک فعالیت جدید کرده و یکی از دو شرط زیر را داشته باشد:

1. عملیات اصلی برنامه‌ریزی شده هنوز شروع نشده باشد.
2. عملیات اصلی شروع شده، اما هنوز درآمد عملیاتی قابل توجهی از آن حاصل نشده باشد.

طبق این استاندارد، اگر درآمد عملیاتی یک واحد تجاری کمتر از حدود ۲۰ درصد درآمد عملیاتی پیش‌بینی شده باشد، آن واحد در مرحله قبل از بهره‌برداری در نظر گرفته می‌شود. فعالیت‌های اصلی این واحدها معمولاً شامل برنامه‌ریزی مالی، تأمین سرمایه، تحقیق و توسعه، خرید دارایی‌های ثابت، استخدام نیرو و بازاریابی است.

نحوه شناسایی و طبقه‌بندی مخارج

یکی از مهم‌ترین بخش‌های استاندارد حسابداری شماره 24، نحوه برخورد با مخارج انجام شده در این دوره است. این استاندارد تأکید می‌کند که هیچ حسابی تحت عنوان “مخارج قبل از بهره‌برداری” به عنوان یک دارایی جداگانه نباید در صورت‌های مالی شناسایی شود. مخارج این دوره به سه گروه اصلی تقسیم می‌شوند:

۱. مخارج قابل شناسایی به عنوان دارایی

مخارجی که برای تحصیل دارایی‌های ثابت مشهود، دارایی‌های نامشهود و موجودی مواد و کالا صرف می‌شوند، باید به بهای تمام شده آن دارایی‌ها منظور گردند. این مخارج شامل هزینه‌های سربار اداری و عمومی قابل تخصیص به آن دارایی نیز می‌شود. این رویکرد مطابق با استانداردهای حسابداری شماره ۸، ۱۱، ۱۳ و ۱۷ است.

۲. مخارجی که به عنوان هزینه دوره شناسایی می‌شوند

برخی مخارج ممکن است به ایجاد منافع اقتصادی آتی کمک کنند، اما معیارهای شناخت به عنوان یک دارایی جداگانه را ندارند. این مخارج باید در دوره وقوع به عنوان هزینه شناسایی شوند.

۳. مخارجی که فاقد منافع اقتصادی آتی هستند

مخارجی که هیچ‌گونه منفعت اقتصادی در آینده ندارند، مانند هزینه‌های ناشی از توقف غیرعادی فعالیت‌ها، خسارت به دارایی‌ها یا هزینه‌های دوباره‌کاری، باید بلافاصله در دوره وقوع به عنوان هزینه شناسایی شوند.

شناسایی درآمدها در دوره قبل از بهره‌برداری

درآمدهای کسب شده در این دوره نیز بر اساس استانداردهای حسابداری عمومی شناسایی می‌شوند. با این حال، درآمدهایی که به طور مشخص به عنوان بازیافت بخشی از مخارج انجام شده (اعم از هزینه یا دارایی) تلقی می‌شوند، باید از مخارج مربوط کسر گردند. نمونه‌هایی از این درآمدها عبارتند از:

• سود حاصل از سرمایه‌گذاری موقت وجوه نقد
• فروش تولیدات آزمایشی
• فروش ضایعات

الزامات افشا و ارائه صورت‌های مالی

استاندارد حسابداری شماره 24 تصریح می‌کند که واحدهای تجاری در مرحله قبل از بهره‌برداری باید صورت‌های مالی اساسی (ترازنامه، صورت سود و زیان، صورت سود و زیان جامع و صورت جریان وجوه نقد) را مشابه واحدهای در حال بهره‌برداری ارائه دهند. با این حال، اطلاعات اضافی زیر باید افشا شود:

• درج عبارت “قبل از مرحله بهره‌برداری”: این عبارت باید در تمام صفحات صورت‌های مالی ذکر شود.
• اطلاعات انباشته: مبالغ انباشته جریان‌های نقدی، درآمدها و هزینه‌ها از ابتدای شروع فعالیت باید به تفکیک اقلام عمده در یادداشت‌های توضیحی و صورت جریان وجوه نقد ارائه شود.
• گزارش پیشرفت پروژه: اطلاعاتی درباره ماهیت فعالیت‌ها، درصد پیشرفت پروژه، جدول زمان‌بندی و دلایل تأخیرهای احتمالی باید افشا گردد.
• مقایسه با برآوردها: ارائه جدول مقایسه‌ای بین عملکرد واقعی پروژه (ریالی و ارزی) با برآوردهای اولیه.

پس از شروع بهره‌برداری

در اولین دوره مالی پس از شروع بهره‌برداری، واحد تجاری باید افشا کند که در دوره مالی قبل، در مرحله قبل از بهره‌برداری بوده است. در صورت ارائه ارقام مقایسه‌ای سال‌های قبل، دیگر نیازی به افشای اطلاعات اضافی ذکر شده در بند ۱۱ استاندارد نیست.

استاندارد حسابداری 24- گزارشگری مالی واحدهای تجاری در مرحله قبل از بهره برداری

منبع مطلب

سازمان حسابرسی

برای دریافت خدمات حسابداری و مشاوره مالی  با ما در تماس باشید :

تلفن ۱ :  ۰۲۱۸۸۱۹۱۴۸۲

تلفن ۲ :  ۰۲۱۸۸۱۹۱۴۸۳

مطالب مرتبط :

استانداردهای حسابداری ایران

استاندارد حسابداری شماره 13

ماده 132 قانون مالیاتهای مستقیم