اخلاق حرفه ای در حسابداری

بخش ۱: مقدمه

۱.۱ اهمیت اخلاق حرفه ای در حسابداری

اخلاق حرفه ای در حسابداری مجموعه‌ای از قوانین صرف نیست. بلکه سنگ بنای بنیادی است که کل این حرفه بر آن استوار است. این اخلاق، مکانیسم اصلی برای ایجاد و حفظ اعتماد عمومی است. این اعتماد برای عملکرد مؤثر بازارهای سرمایه و اقتصادها ضروری است. ارزش حرفه حسابداری از اعتمادی نشأت می‌گیرد که جامعه به اعضای آن برای اقدام در جهت منافع عمومی دارد.  این مسئولیت به صراحت در مأموریت آیین‌نامه هیئت بین‌المللی استانداردهای اخلاق برای حسابداران (IESBA) به رسمیت شناخته شده است. رفتار اخلاقی، پایایی اطلاعات مالی و غیرمالی را تضمین می‌کند. این امر از اعتماد ذی‌نفعان، اطمینان سرمایه‌گذاران و در نهایت، رشد اقتصادی حمایت می‌کند. 

پایبندی به استانداردهای حرفه‌ای با کیفیت بالا، حرفه حسابداری را در سراسر جهان تقویت می‌کند. این امر به توسعه اقتصادهای بین‌المللی قدرتمند کمک می‌کند. پیامدهای شکست‌های اخلاقی شدید است. این شکست‌ها منجر به از دست دادن اعتماد، آسیب به اعتبار و زیان‌های مالی قابل توجه برای ذی‌نفعان می‌شود. رسوایی‌های تاریخی شاهدی بر این مدعاست. مفهوم “منافع عمومی” اصل محوری و وحدت‌بخشی است که حسابداری را از یک مهارت فنی به یک رسالت حرفه‌ای ارتقا می‌دهد. این بدان معناست که وظیفه نهایی یک حسابدار نه در قبال مشتری یا کارفرما، بلکه در قبال اعتماد جمعی جامعه به نظام مالی است. این یک تغییر عمیق در طرز فکر است. هر تصمیم اخلاقی یک حسابدار، تأثیری موجی دارد و می‌تواند بخشی از اعتماد عمومی به حرفه و بازار را خدشه‌دار کند.

بخش ۲: بنیان استانداردهای جهانی

۲.۱ نهادهای بین‌المللی استانداردگذار اخلاق حرفه ای در حسابداری

معماری اخلاق حسابداری جهانی توسط سازمان‌های کلیدی شکل گرفته است. فدراسیون بین‌المللی حسابداران (IFAC) و هیئت بین‌المللی استانداردهای اخلاق برای حسابداران (IESBA) نقش‌های متمایز اما مرتبطی دارند. فدراسیون بین‌المللی حسابداران (IFAC) سازمان جهانی برای حرفه حسابداری است. این نهاد نماینده بیش از ۳ میلیون حسابدار در بیش از ۱۳۵ حوزه قضایی است. مأموریت آن خدمت به منافع عمومی از طریق حمایت از توسعه، پذیرش و اجرای استانداردهای بین‌المللی با کیفیت بالا است.  هیئت بین‌المللی استانداردهای اخلاق برای حسابداران (IESBA) یک هیئت استانداردگذار مستقل جهانی است. این هیئت مسئولیت تدوین “آیین‌نامه بین‌المللی اخلاق برای حسابداران حرفه‌ای” را بر عهده دارد. 

استقلال IESBA برای اعتبار آن حیاتی است. این استقلال از طریق مکانیسم‌های مختلفی مانند نظارت هیئت نظارت بر منافع عمومی (PIOB) و فرآیندهای شفاف تضمین می‌شود. فدراسیون بین‌المللی حسابداران (IFAC) با ارائه منابع، بودجه و پشتیبانی اداری از IESBA حمایت می‌کند. اما هیچ توانایی برای تأثیرگذاری بر دستور کار مستقل استانداردگذاری یا انتشارات IESBA ندارد.  این رابطه مستقل، سنگ بنای یکپارچگی سیستم است. اقتدار IESBA از کیفیت و ضرورت استانداردهای آن در دنیای جهانی‌شده ناشی می‌شود. این امر منجر به پذیرش داوطلبانه و گسترده توسط نهادهای حرفه‌ای ملی و بین‌المللی مانند ACCA می‌شود. این یک اثر شبکه‌ای قدرتمند ایجاد می‌کند و آیین‌نامه را به استاندارد جهانی بالفعل تبدیل می‌کند.

۲.۲ آیین‌نامه بین‌المللی اخلاق برای حسابداران حرفه‌ای

آیین‌نامه IESBA، با عنوان رسمی “آیین‌نامه بین‌المللی اخلاق برای حسابداران حرفه‌ای (شامل استانداردهای بین‌المللی استقلال)”، یک سند محوری است. گنجاندن “استانداردهای بین‌المللی استقلال” در عنوان، اهمیت حیاتی این حوزه را برجسته می‌کند. هدف این آیین‌نامه، تعیین اصول بنیادین اخلاقی است که مسئولیت حرفه در قبال منافع عمومی را منعکس می‌کند.  این آیین‌نامه مبتنی بر اصول است، نه قوانین تجویزی. این رویکرد چارچوبی برای تصمیم‌گیری فراهم می‌کند که با تنوع تقریباً بی‌نهایت شرایط عملی سازگار است. این ساختار به حسابداران اجازه می‌دهد تا به جای پیروی کورکورانه از قوانین، روح راهنمایی‌ها را درک و اجرا کنند.

آیین‌نامه به چندین بخش تقسیم شده است. این بخش‌ها شامل قسمت‌هایی برای همه حسابداران حرفه‌ای، حسابداران حرفه‌ای در بخش عمومی (PAPPs) و حسابداران حرفه‌ای در کسب‌وکار (PAIBs) است. بازنگری‌های اخیر ساختار آیین‌نامه را برای استفاده، پیمایش و اجرای آسان‌تر، بهبود بخشیده است. این آیین‌نامه یک سند پویا است. کتابچه‌های راهنما و به‌روزرسانی‌های منظمی برای آن منتشر می‌شود. به‌روزرسانی‌های اخیر بر موضوعاتی مانند فناوری، عدم رعایت قوانین و مقررات (NOCLAR) و تعریف نهادهای دارای منافع عمومی متمرکز بوده است. این پویایی تضمین می‌کند که استانداردها با تغییرات فناوری، روش‌های کسب‌وکار و انتظارات عمومی همگام باقی بمانند.

بخش ۳: پنج اصل بنیادین اخلاق حرفه ای در حسابداری

۳.۱ اصل ۱: درستکاری (Integrity)

درستکاری سنگ بنای حرفه حسابداری است. این اصل نیازمند صراحت، صداقت، رفتار منصفانه و راستگویی در تمام روابط حرفه‌ای و تجاری است. این اصل صرفاً به معنای صداقت نیست، بلکه رفتار منصفانه و حقیقت‌گویی را نیز در بر می‌گیرد. یک حسابدار نباید آگاهانه با گزارش‌ها، اظهارنامه‌ها یا اطلاعاتی که حاوی بیانیه‌های اساساً نادرست یا گمراه‌کننده هستند، مرتبط شود. همچنین نباید با اطلاعاتی که با بی‌احتیاطی ارائه شده یا اطلاعات الزامی را حذف یا پنهان کرده‌اند، همکاری کند. این اصل نیازمند قدرت شخصیتی برای اقدام مناسب است، حتی زمانی که با فشار مواجه هستید. 

یک حسابدار با درستکاری، حتی زمانی که انجام کار درست ممکن است پیامدهای نامطلوب شخصی یا سازمانی داشته باشد، ثابت‌قدم می‌ماند. به عنوان مثال، یک حسابدار باید از دستکاری صورت‌های مالی تحت فشار مدیریت خودداری کند. اگر اشتباهی رخ دهد، حتی اگر نامطلوب باشد، باید آن را اصلاح کند.  او باید در مورد خدماتی که می‌تواند ارائه دهد و سطح تجربه خود صادق باشد. همچنین، پذیرش مسئولیت اشتباهات خود بخشی جدایی‌ناپذیر از درستکاری است. این رفتارها اعتماد را در روابط حرفه‌ای ایجاد و حفظ می‌کند و اعتبار اطلاعات مالی را تضمین می‌نماید.

۳.۲ اصل ۲: بیطرفی (Objectivity)

اصل بیطرفی ایجاب می‌کند که حسابداران قضاوت‌های حرفه‌ای خود را بر اساس شواهد و واقعیت‌ها بنا نهند. این قضاوت‌ها نباید تحت تأثیر سوگیری، تضاد منافع یا نفوذ ناروای دیگران قرار گیرند.  بیطرفی یک حالت ذهنی است که تمام ملاحظات مرتبط با وظیفه محوله را در نظر می‌گیرد و هیچ عامل دیگری را دخالت نمی‌دهد. یک حسابدار نباید فعالیت حرفه‌ای را بپذیرد اگر یک شرایط یا رابطه، قضاوت حرفه‌ای او را تحت تأثیر قرار دهد.  این نفوذ می‌تواند از سوی افراد، سازمان‌ها یا حتی فناوری باشد.

بیطرفی ارتباط نزدیکی با استقلال دارد اما با آن متفاوت است. بیطرفی یک حالت ذهنی است، در حالی که استقلال، کاربرد بیطرفی در خدمات اطمینان‌بخش است. یک حسابدار حتی در شرایطی که استقلال کامل الزامی نیست، باید برای حفظ بیطرفی تلاش کند. به عنوان مثال، یک حسابرس نباید اجازه دهد که رابطه شخصی نزدیک با مدیر مالی مشتری، شک و تردید حرفه‌ای او را تحت تأثیر قرار دهد. یک حسابدار باید از منافع مالی در یک مشتری که می‌تواند قضاوت او را منحرف کند، اجتناب ورزد.4 بیطرفی تضمین می‌کند که اطلاعات مالی به صورت منصفانه و بدون پیش‌داوری ارائه می‌شود و اساس تصمیم‌گیری‌های معتبر را فراهم می‌آورد.

۳.۳ اصل ۳: صلاحیت و مراقبت حرفه‌ای (Professional Competence and Due Care)

این اصل دو تعهد متمایز اما مرتبط را در بر می‌گیرد. اول، کسب و حفظ سطح لازم از مهارت و دانش حرفه‌ای است. دوم، اقدام با جدیت و دقت در به کارگیری آن مهارت است. صلاحیت حرفه‌ای به معنای دستیابی و حفظ دانش و مهارت حرفه‌ای در سطح مورد نیاز است. این امر تضمین می‌کند که مشتری یا کارفرما خدمات حرفه‌ای شایسته‌ای بر اساس آخرین تحولات، قوانین و تکنیک‌ها دریافت کند. این امر مستلزم تعهد به توسعه حرفه‌ای مستمر (CPD) است. این یادگیری مداوم به حسابداران امکان می‌دهد تا با تغییرات سریع در استانداردها و فناوری همگام بمانند.

مراقبت حرفه‌ای به معنای اقدام با جدیت و مطابق با استانداردهای فنی و حرفه‌ای قابل اجراست. این شامل دقت، کامل بودن و به موقع بودن در ارائه خدمات است. این اصل همچنین شامل به کارگیری شک و تردید حرفه‌ای است. یک حسابدار نباید کاری را که در آن صلاحیت ندارد، بپذیرد. او همچنین مسئول است تا اطمینان حاصل کند کارکنانی که تحت نظارت او کار می‌کنند، آموزش و سرپرستی مناسبی دارند. در زمینه مدرن، صلاحیت به درک فناوری‌های مرتبط مانند هوش مصنوعی و امنیت سایبری نیز گسترش یافته است. این دانش برای ارزیابی پایایی خروجی‌های مبتنی بر فناوری ضروری است.

۳.۴ اصل ۴: رازداری (Confidentiality)

حسابداران وظیفه دارند از اطلاعاتی که از طریق روابط حرفه‌ای به دست می‌آورند، محافظت کنند. آنها نباید این اطلاعات را بدون مجوز مناسب یا وظیفه قانونی یا حرفه‌ای فاش کنند. این وظیفه حتی پس از پایان رابطه بین حسابدار و مشتری یا کارفرما نیز ادامه دارد. این اصل به اطلاعات درون شرکت یا سازمان کارفرما نیز تسری می‌یابد. اطلاعات محرمانه نباید برای منافع شخصی حسابدار یا اشخاص ثالث مورد استفاده قرار گیرد. این امر از سوءاستفاده از داده‌های حساس جلوگیری می‌کند و اعتماد را حفظ می‌نماید.

حسابداران باید نسبت به افشای ناخواسته اطلاعات، حتی در محیط‌های اجتماعی، هوشیار باشند. آنها باید اقدامات معقولی برای ایمن‌سازی داده‌ها انجام دهند. این اقدامات شامل استفاده از رمزهای عبور قوی، رمزگذاری و محدود کردن دسترسی است. افشای اطلاعات تنها در سه حالت خاص مجاز یا الزامی است. اول، زمانی که افشا توسط قانون مجاز و توسط مشتری تأیید شده باشد. دوم، زمانی که افشا توسط قانون الزامی باشد، مانند حکم دادگاه. سوم، زمانی که یک وظیفه یا حق حرفه‌ای برای افشا وجود داشته باشد که توسط قانون منع نشده باشد. این استثنائات توازن بین رازداری و مسئولیت‌های قانونی و عمومی را برقرار می‌کند.

۳.۵ اصل ۵: رفتار حرفه‌ای (Professional Behavior)

این اصل از حسابداران می‌خواهد که از قوانین و مقررات مربوطه پیروی کنند. آنها باید از هر اقدامی که می‌دانند یا باید بدانند ممکن است به اعتبار حرفه لطمه بزند، اجتناب کنند.  این یک اصل گسترده است که رفتار کلی یک حسابدار را پوشش می‌دهد. این اصل شامل صداقت و راستگویی در بازاریابی و عدم ارائه ادعاهای اغراق‌آمیز در مورد خدمات یا صلاحیت‌هاست. همچنین به معنای عدم ارجاعات تحقیرآمیز به کار دیگران است. این رفتارها به حفظ یک محیط حرفه‌ای سالم و محترمانه کمک می‌کند.

ایده اصلی این است که اقدامات یک حسابدار می‌تواند بر اعتبار کل حرفه تأثیر بگذارد. بنابراین، رفتار باید با مسئولیت حرفه برای اقدام در جهت منافع عمومی سازگار باشد. نمونه‌های عملی رفتار حرفه‌ای شامل وقت‌شناسی، ارتباطات شفاف و رعایت مهلت‌هاست. این اصل همچنین شامل اجتناب از رشوه و فساد است. در نهایت، رفتار حرفه‌ای به معنای عمل به شیوه‌ای است که اعتبار و حسن نیت حرفه حسابداری را در جامعه حفظ و تقویت کند. 

این پنج اصل بنیادین به صورت مجزا عمل نمی‌کنند؛ آنها شبکه‌ای به هم پیوسته هستند. یک معضل اخلاقی واحد اغلب بین چندین اصل تنش ایجاد می‌کند. چالش‌برانگیزترین موقعیت‌ها نیازمند ایجاد توازن بین این وظایف رقیب است. برای مثال، وضعیتی را در نظر بگیرید که یک حسابرس از مشکلات مالی یک مشتری مطلع می‌شود که می‌تواند باعث ایجاد یک بدهی سوخت شده بزرگ برای مشتری دیگر شود. این وضعیت بلافاصله یک تضاد ایجاد می‌کند.

اصل رازداری می‌گوید که نمی‌توانید به مشتری دوم در مورد مشکلات مشتری اول بگویید. اما اصول درستکاری و صلاحیت حرفه‌ای ایجاب می‌کنند که صورت‌های مالی مشتری دوم دقیق باشد. این صورت‌ها باید بدهی احتمالی را منعکس کنند. این تنش نشان می‌دهد که چرا یک آیین‌نامه مبتنی بر قوانین ساده شکست می‌خورد. رویکرد مبتنی بر اصول، که توسط چارچوب مفهومی پشتیبانی می‌شود، ضروری است، زیرا حسابدار را مجبور به شناسایی آگاهانه این تنش‌ها و پیمودن مسیری می‌کند که به بهترین وجه به منافع عمومی خدمت کند.

بخش ۴: چارچوب مفهومی در عمل

۴.۱ رویکرد چارچوب مفهومی: راهنمای حل معضلات اخلاقی

چارچوب مفهومی یک فرآیند فکری ساختاریافته و الزامی است. همه حسابداران حرفه‌ای باید آن را برای حل مسائل اخلاقی به کار گیرند.  این چارچوب اختیاری نیست. این رویکرد یک فرآیند سه مرحله‌ای را مشخص می‌کند: شناسایی، ارزیابی و رسیدگی به تهدیدها علیه اصول بنیادین. این رویکرد ضروری است زیرا هیچ آیین‌نامه‌ای نمی‌تواند تمام موقعیت‌های اخلاقی ممکن را فهرست کند. چارچوب مفهومی ابزارهایی را برای مدیریت مسائل جدید و پیچیده فراهم می‌کند. بازنگری‌های اخیر در آیین‌نامه، این چارچوب را به طور قابل توجهی تقویت کرده است. این بازنگری‌ها راهنمایی‌های واضح‌تری برای حسابداران فراهم می‌کنند. 

۴.۲ شناسایی تهدیدها علیه اصول بنیادین

اولین گام در چارچوب مفهومی، شناسایی شرایطی است که می‌تواند پایبندی به اصول بنیادین اخلاق حرفه ای در حسابداری را به خطر اندازد. آیین‌نامه این تهدیدها را به پنج دسته تقسیم می‌کند.

• تهدید نفع شخصی زمانی رخ می‌دهد که یک منفعت مالی یا غیرمالی، قضاوت یا رفتار را به طور نامناسب تحت تأثیر قرار دهد؛ مانند وابستگی به حق‌الزحمه یک مشتری.
• تهدید خودبازبینی زمانی ایجاد می‌شود که یک حسابدار نتایج قضاوت یا خدمات قبلی خود یا شرکتش را به درستی ارزیابی نکند؛ مانند حسابرسی صورت‌های مالی که خود شرکت در تهیه آن کمک کرده است. 
• تهدید جانبداری زمانی به وجود می‌آید که یک حسابدار موضع مشتری یا کارفرما را تا حدی ترویج کند که بیطرفی او به خطر بیفتد؛ مانند دفاع از مشتری در یک اختلاف حقوقی.
• تهدید آشنایی ناشی از یک رابطه طولانی یا نزدیک با مشتری یا کارفرما است. در این حالت، حسابدار ممکن است بیش از حد با منافع آنها همدل باشد یا کار آنها را بیش از حد بپذیرد. در نهایت،
• تهدید ارعاب زمانی رخ می‌دهد که یک حسابدار به دلیل فشارهای واقعی یا درک شده از اقدام بیطرفانه بازداشته شود؛ مانند تهدید مشتری به اخراج شرکت به دلیل یک اختلاف نظر. 

۴.۳ ارزیابی اهمیت تهدیدها

پس از شناسایی یک تهدید، باید اهمیت آن ارزیابی شود. هدف این است که مشخص شود آیا تهدید در “سطح قابل قبول” قرار دارد یا خیر. این ارزیابی بر اساس احساسات شخصی حسابدار نیست، بلکه بر اساس یک استاندارد عینی است. هسته اصلی این ارزیابی، آزمون شخص ثالث معقول و آگاه (RITP) است.  حسابدار باید در نظر بگیرد که آیا یک شخص ثالث معقول و آگاه، با سنجش تمام حقایق و شرایط، به این نتیجه می‌رسد که حسابدار اصول بنیادین را رعایت کرده است.  این شخص ثالث لزوماً یک حسابدار نیست، اما باید بیطرف، آگاه و باتجربه باشد. 

“سطح قابل قبول” سطحی است که در آن، یک تهدید از دیدگاه شخص ثالث معقول و آگاه، پایبندی به اصول را به خطر نمی‌اندازد. این ارزیابی باید به صورت مستمر انجام شود. حسابدار باید نسبت به اطلاعات جدید یا تغییر در شرایط که می‌تواند بر اهمیت یک تهدید تأثیر بگذارد، هوشیار باشد.  این فرآیند پویا تضمین می‌کند که ارزیابی‌ها همیشه جاری و مرتبط باقی بمانند و تصمیمات اخلاقی بر اساس کامل‌ترین اطلاعات موجود اتخاذ شوند.

۴.۴ اعمال راهکارهای حفاظتی برای مدیریت تهدیدها

اگر یک تهدید در سطح قابل قبولی ارزیابی نشود، حسابدار باید به آن رسیدگی کند. این کار با اعمال راهکارهای حفاظتی برای حذف تهدید یا کاهش آن به سطح قابل قبول انجام می‌شود. رسیدگی به تهدیدها شامل یک سلسله مراتب از اقدامات است. اول، حذف شرایطی که تهدید را ایجاد می‌کند. دوم، اعمال راهکارهای حفاظتی برای کاهش تهدید به سطح قابل قبول. سوم، خودداری از انجام یا خاتمه دادن به فعالیت حرفه‌ای خاص. راهکارهای حفاظتی به عنوان اقدامات فردی یا ترکیبی تعریف می‌شوند که به طور مؤثر یک تهدید را به سطح قابل قبول کاهش می‌دهند. 

نکته بسیار مهم این است که آیین‌نامه تقویت‌شده تصریح می‌کند که راهکارهای حفاظتی همیشه نمی‌توانند مشکل را حل کنند. در برخی موارد، یک تهدید آنقدر مهم است که هیچ راهکار حفاظتی نمی‌تواند آن را به سطح قابل قبول کاهش دهد. در این شرایط، تنها گزینه، خودداری از انجام یا خاتمه دادن به کار است. نمونه‌هایی از راهکارهای حفاظتی شامل بازبینی کار توسط یک متخصص دیگر، چرخش پرسنل ارشد، افشای تضاد منافع یا حذف یک فرد از تیم تعامل است. 

تهدید (Threat)	مثال (Example)	راهکار حفاظتی نمونه (Example Safeguard)
نفع شخصی (Self-interest)	وابستگی بیش از حد به حق‌الزحمه یک مشتری حسابرسی.	بازبینی کار توسط یک حسابرس حرفه‌ای دیگر که عضو تیم حسابرسی نیست؛ نظارت بر سطح وابستگی حق‌الزحمه.
خودبازبینی (Self-review)	حسابرسی صورت‌های مالی که توسط همان شرکت حسابرسی تهیه شده است.	استفاده از تیم‌های جداگانه برای ارائه خدمات غیر اطمینان‌بخش؛ بازبینی کار توسط فردی که در ارائه خدمت اولیه دخیل نبوده است.
جانبداری (Advocacy)	ترویج سهام یک مشتری حسابرسی در عرضه عمومی اولیه.	خودداری از انجام خدمتی که تهدید جانبداری ایجاد می‌کند؛ استفاده از شرکت‌های مختلف برای خدمات مختلف.
آشنایی (Familiarity)	رابطه طولانی مدت یک شریک حسابرسی با یک مشتری حسابرسی.	چرخش شریک حسابرسی و کارکنان ارشد پس از یک دوره زمانی مشخص؛ بازبینی کار توسط یک شریک دیگر.
ارعاب (Intimidation)	تهدید به اخراج شرکت حسابرسی به دلیل اختلاف نظر در مورد یک موضوع حسابداری.	افشای تهدید به کمیته حسابرسی مشتری؛ داشتن یک شریک دیگر برای بازبینی موضوع؛ کناره‌گیری از کار در صورت لزوم.

بخش ۵: حوزه‌های کلیدی کاربرد و استقلال

۵.۱ استانداردهای استقلال برای حسابرسان

در حالی که تمام اصول بنیادین مهم هستند، استقلال یک الزام فوق‌العاده برای حسابدارانی است که خدمات اطمینان‌بخش مانند حسابرسی انجام می‌دهند. این اهمیت به دلیل درجه بالای اتکای عمومی به گزارش‌های آنهاست. آیین‌نامه IESBA شامل “استانداردهای بین‌المللی استقلال” مشخصی است.  استقلال شامل دو جزء است.

• استقلال رأی حالتی ذهنی است که اجازه می‌دهد یک نتیجه‌گیری بدون تأثیرپذیری از نفوذهایی که قضاوت حرفه‌ای را به خطر می‌اندازند، بیان شود. 
• استقلال ظاهری اجتناب از حقایق و شرایطی است که آنقدر مهم هستند که یک شخص ثالث معقول و آگاه به این نتیجه برسد که درستکاری، بیطرفی یا شک و تردید حرفه‌ای شرکت یا تیم به خطر افتاده است. 

رویکرد چارچوب مفهومی (شناسایی، ارزیابی، رسیدگی) برای تمام مسائل مربوط به استقلال الزامی است. حسابرسان باید به طور مداوم محیط خود را برای شناسایی تهدیدهای بالقوه علیه استقلال خود رصد کنند. آنها باید اهمیت این تهدیدها را با استفاده از آزمون شخص ثالث معقول و آگاه ارزیابی کنند. در نهایت، آنها باید راهکارهای حفاظتی مناسب را برای کاهش تهدیدها به سطح قابل قبول اعمال کنند. اگر هیچ راهکار حفاظتی نتواند تهدید را به سطح قابل قبول کاهش دهد، حسابرس باید از کار کناره‌گیری کند. این فرآیند دقیق، اعتماد عمومی به گزارش‌های حسابرسی را تضمین می‌کند.

۵.۲ تهدیدهای رایج برای استقلال و نهادهای دارای منافع عمومی

آیین‌نامه موقعیت‌های خاصی را که تهدیدهای قابل توجهی برای استقلال ایجاد می‌کنند، شناسایی می‌کند. قوانین برای حسابرسی نهادهای دارای منافع عمومی (PIEs) حتی سختگیرانه‌تر است. نهادهای دارای منافع عمومی، نهادهایی با تعداد زیاد و طیف گسترده‌ای از ذی‌نفعان هستند. شرکت‌های پذیرفته شده در بورس، بانک‌ها و شرکت‌های بیمه از این جمله‌اند. آیین‌نامه اخیراً تعریف نهاد دارای منافع عمومی را برای افزایش حمایت عمومی گسترش داده است. ارائه برخی خدمات غیر اطمینان‌بخش (NAS) به یک مشتری حسابرسی می‌تواند تهدیدهای خودبازبینی، نفع شخصی یا جانبداری ایجاد کند. آیین‌نامه ممنوعیت‌های قاطعی برای ارائه خدماتی مانند حسابرسی داخلی و برخی خدمات ارزش‌گذاری به مشتریان حسابرسی نهادهای دارای منافع عمومی دارد. 

برای کاهش تهدید آشنایی، آیین‌نامه چرخش اجباری شرکای اصلی حسابرسی را برای حسابرسی‌های نهادهای دارای منافع عمومی پس از یک دوره مشخص الزامی می‌کند. پس از این دوره، یک دوره “فاصله” (cooling-off) نیز وجود دارد. وابستگی به حق‌الزحمه (زمانی که حق‌الزحمه یک مشتری بخش بزرگی از کل حق‌الزحمه‌های یک شرکت را تشکیل می‌دهد) یک تهدید نفع شخصی ایجاد می‌کند. آستانه‌های مشخصی برای حسابرسی‌های نهادهای دارای منافع عمومی وجود دارد که اعمال راهکارهای حفاظتی الزامی را ایجاب می‌کند. همچنین، آیین‌نامه مقررات مربوط به ارائه و پذیرش هدایا و مهمان‌نوازی را برای جلوگیری از ایجاد تهدید علیه بیطرفی تقویت کرده است. 

۵.۳ پاسخگویی به عدم رعایت قوانین و مقررات (NOCLAR)

مقررات مربوط به عدم رعایت قوانین و مقررات (NOCLAR) چارچوبی را برای حسابداران فراهم می‌کند. این چارچوب زمانی به کار می‌رود که آنها با عدم رعایت یا سوءظن به عدم رعایت قوانین و مقررات توسط یک مشتری یا کارفرما مواجه می‌شوند. این مقررات توازنی بین وظیفه رازداری و منافع عمومی ایجاد می‌کند. این مقررات یک مسیر روشن برای حسابداران فراهم می‌کند تا در شرایط خاص، عدم رعایت بالقوه قوانین و مقررات را به مقامات عمومی مربوطه افشا کنند. این افشاگری نقض اصل رازداری محسوب نمی‌شود. این چارچوب حسابدار را در درک موضوع، رسیدگی به آن با مدیریت یا مسئولان راهبری و تعیین نیاز به اقدامات بیشتر راهنمایی می‌کند.

اقدامات بیشتر ممکن است شامل گزارش به یک مقام مسئول برای حفاظت از منافع عمومی باشد. بخش‌ها و راهنمایی‌های جداگانه‌ای برای حسابرسان (PAPPs) و حسابداران در کسب‌وکار (PAIBs) وجود دارد. این تفکیک تضمین می‌کند که راهنمایی‌ها متناسب با نقش‌ها و مسئولیت‌های مختلف حسابداران باشد. NOCLAR یک ابزار قدرتمند برای حسابداران است تا نقش خود را به عنوان حافظان منافع عمومی ایفا کنند. این مقررات به آنها اجازه می‌دهد تا فراتر از گزارشگری مالی عمل کرده و به یکپارچگی گسترده‌تر بازار کمک کنند.

تکامل آیین‌نامه IESBA از مجموعه‌ای از اصول به یک چارچوب بسیار ساختاریافته با ممنوعیت‌های سختگیرانه برای حوزه‌های پرخطر، یک روند مهم را نشان می‌دهد. این روند، ترکیبی از مقررات مبتنی بر اصول و مبتنی بر قوانین است. در حالی که هسته آیین‌نامه، چارچوب مفهومی مبتنی بر اصول است، برای حسابرسی نهادهای دارای منافع عمومی، قوانین مشخص و قاطعی وجود دارد. برای مثال، یک شریک اصلی حسابرسی باید پس از هفت سال چرخش کند  و یک شرکت نباید خدمات حسابرسی داخلی ارائه دهد.

 

این قوانین سختگیرانه احتمالاً در پاسخ به رسوایی‌های بزرگ شرکتی معرفی شده‌اند که در آنها اصول کلی برای جلوگیری از شکست‌های حسابرسی کافی نبودند. این نشان می‌دهد که یک سیستم صرفاً مبتنی بر اصول ممکن است برای حفظ اعتماد عمومی در پرخطرترین حوزه‌ها کافی نباشد. IESBA به طور عمل‌گرایانه در حال ایجاد یک سیستم ترکیبی است که انعطاف‌پذیری اصول را حفظ می‌کند اما در جایی که پتانسیل آسیب به منافع عمومی بیشتر است، قوانین سختگیرانه‌ای را اعمال می‌کند.

بخش ۶: نتیجه‌گیری اخلاق حرفه ای در حسابداری

اخلاق حرفه ای در حسابداری : تعهدی مستمر برای حفظ اعتماد عمومی

رفتار اخلاقی یک تمرین انطباق یک‌باره نیست، بلکه یک تعهد پویا و مادام‌العمر است. این تعهد، ویژگی تعیین‌کننده یک حسابدار حرفه‌ای و منبع نهایی ارزش این حرفه است. رفتار اخلاقی یک فرهنگ و یک وظیفه است، نه فقط راهی برای اجتناب از مجازات. حرفه حسابداری به دلیل فناوری، مدل‌های جدید کسب‌وکار و انتظارات عمومی به طور مداوم در حال تحول است. بنابراین، تعهد یک حسابدار به اخلاق نیز باید مستمر باشد. این تعهد شامل یادگیری و انطباق مداوم است. 

آیین‌نامه IESBA ابزارهای ضروری را  درخصوص اخلاق حرفه ای در حسابداری فراهم می‌کند. اما مسئولیت نهایی بر عهده هر متخصص است تا قضاوت صحیح را به کار گیرد، شک و تردید حرفه‌ای را تمرین کند و همیشه منافع عمومی را در اولویت قرار دهد. با پایبندی به این استانداردها، حسابداران نه تنها از شغل و اعتبار خود محافظت می‌کنند، بلکه به یکپارچگی نظام مالی جهانی نیز کمک می‌کنند. در نهایت، اخلاق حرفه‌ای در حسابداری، تضمین‌کننده این است که اعداد و ارقام نه تنها دقیق هستند، بلکه قابل اعتماد نیز می‌باشند و این اعتماد، شالوده اقتصادهای سالم و بازارهای کارآمد است.

منابع اخلاق حرفه ای در حسابداری

• International Federation of Accountants (IFAC)
• Association of Chartered Certified Accountants (ACCA)
• Institute of Chartered Accountants in England and Wales (ICAEW)
• Chartered Institute of Public Finance and Accountancy (CIPFA)
• American Institute of Certified Public Accountants (AICPA)

 

————————————————————————————————————

برای دریافت مشاوره و نیز کلیه خدمات  با ما در تماس باشید :

تلفن ۱ :  ۰۲۱۸۸۱۹۱۴۸۲

تلفن ۲ :  ۰۲۱۸۸۱۹۱۴۸۳

فکس :    ۸۸۲۰۵۷۶۶   ۲۱  ۹۸++

بازگشت به صفحه اصلی